Restauratie: Dichten van gaten in het spatbord

Het solderen van scheuren en gaten in spatborden is een vrij eenvoudige handeling, ik zal eens mijn werkwijze neer pennen.

Eerst maak ik de beschadiging schoon, deste minder roest, deste beter zal het tin vervloeien met het spatbord.
Vervolgens knip ik met een gewone (oude) schaar een passend lapje latoenkoper (zojuist even gemeten, 0,3 mm dik) en vertin dit (mischien eerst vertinnen daarna knippen).
Dit vertinnen doe ik door het plaatje heet te maken met een verfstripper en ik gebruik S39 om het vloeien te bevorderen. Als je het met een doekje verspreid blijft er een dun laagje achter. Hetzelfde doe ik met het spatbord.
Als je het plaatje in het spatbord drukt en een beetje aanklopt voor de vorm dan kan je weederom met een fohn/verfstripper het geheel warm maken en als de temperatuur goed is voeg je nog wat tin toe. Eventueel aandrukken met een houtje/spaak. Bij voldoende tin zal de breuk/het gat zich vullen met tin. Na afkoeling moet je nog wat vijlen om alles egaal te krijgen. Ik schuur de binnenkant meestal met een powerfile (ronde neus) om ook de binnenkant wat geleidelijk overlopend te krijgen.
S39 is vrij roestbevorderend dus na de hand goed schoon maken (er is ook vloeimiddel dat niet zo agresief is).
Ik gebruik ook wel eens tin om beschadigingen aan het frame zoals een ingeslagen cranck op de achtervork strak te maken, werkt ook erg goed.
Veel aanbrengen en later modeleren.

Beste allemaal,

Ik heb afgelopen zaterdag tijd gevonden om een reparatie met latoenkoper uit te voeren.
Dit geval was een wat gecompliceerde scheur omdat de vorige eigenaar aan het spatbord had gelast, dit gaf een nogal brokkelig vervormd geheel. Na het strakmaken zijn er wat openingen ontstaan die ik na het solderen van de koperen binnenversteviging heb ingevuld met tin (dit met een soldeerbout om het geheel niet weer “drijvend” te krijgen, zou met een fohn door te veel aan warmte zeker gebeuren).
Belangrijk is nog te vermelden dat het erg nuttig is om een kleminrichting te maken voor het spatbord omdat deze door z`n vorm erg graag aan je bezigheden ontsnapt. En twee handen vrij hebben is toch wel erg belangrijk.
De laatste oneffenheden ga ik met grondlak en tussendoor schuren wegwerken.

Groeten Maarten

bron: Yahoo-group De Oude Fiets

Restauratie: Lakken van frames

Dit stukje gaat over het lakken van frames in de kleur zwart, in een restauratieproces dat met eenvoudige middelen en tegen lage kosten wordt uitgevoerd.
Wat ik zelf ‘low-end’-restauraties noem met als doel conservering en het tegenaan van verdere roest.
De fiets moet voor dagelijks gebruik ingezet kunnen worden, het is niet mijn bedoeling er een museumstuk van te maken.
Ik kan hier dan ook alleen spreken over de eigen ervaringen en criteria die ik voor mijzelf hanteer, het is mijn persoonlijke visie.
Anderen kunnen verschillende meningen of betere methoden hebben.
Voor die betere methoden, adressen voor professioneel lakwerk tegen aanvaardbare prijzen of andere vragen of suggesties houd ik mij gaarne aanbevolen.

De manier van lakken hangt af van de staat van het frame, aan de hand daarvan wordt het mogelijkheden afstrepen.
Het budget speelt ook een rol. Ik doe tot op heden uitsluitend tamelijk simpele restauraties, dwz ook met huis- tuin- en keukenmiddelen: potten verf en kwasten.
En bijna alleen in de kleur zwart. Bij kleuren wordt alles anders.
Zonder twijfel zijn de allerbeste resultaten, bijvoorbeeld voor museumstukken, slechts te bereiken met professionele lakmethoden en een dito budget.
Dan kan er tot op de vierkante centimeter gerestaureerd worden, zoals ik denk dat het Velorama het doet.
Criteria bij de keuze wel of niet lakken en hoe, zijn de volgende punten:

Moet er wel gelakt worden?

Bij voorkeur niet, nee. Het is het mooiste als een oldtimer nog goed in de originele lak zit. Die is vaak goed op te werken met cleaner en autowas. Er is ook een ethische kant aan lakken.
Puristen onder restaurateurs zeggen dat lakken alleen mag gebeuren als het echt niet anders kan, verweerdheid is bijvoorbeeld geen reden. Kleine roestplekken ook niet. Dat mag allemaal, er mogen gebruikssporen zijn, zolang alles authentiek is.
Het is het kenmerk van een oude fiets. Die moet zo lang mogelijk in zijn originele staat blijven.
Er zijn ook mensen die zeggen dat het zinvoller is te wachten op een oude fiets die nog goed in de lak zit, dan een geroeste tegen toch vaak behoorlijke kosten maar vooral veel werkuren opnieuw te lakken en te restaureren.
Dat zou historisch en economisch niet verantwoord zijn. De bedragen voor opknappen en de uren kunnen in die theorie beter meteen bij aanschaf worden besteed. Is wat voor te zeggen.
Probleem echter is dat dat soort fietsen nog dunner gezaaid is dan oude roestige opknappers. En van die hou ik het meeste šŸ˜‰

Is er roest en waar en in welke mate is de roest?

Oppervlakkige roest: proberen die te verwijderen en originele lak evt. aanstippen met verf zware roest: bij liggende achtervork bijvoorbeeld (gedeeltelijk) met de kwast lakken, na ontroesten met roterende fijne staalborstel zware roest met putten en diep ingevreten, zeer slechte of geen transfers: gritstralen.

Zijn er transfers aanwezig en in welke staat zijn die?

De aanwezigheid van transfers vind ik een uitermate belangrijk criterium bij de keuze wel of niet lakken.
Zeer slecht of afwezig: lakken wordt overwogen, maar niet zolang de transfers niet gespaard kunnen worden of geen andere voorhanden zijn.
Matig of goed: lakken wordt niet overwogen en zeker niet voor de buizen waarop transfers zitten.
Slecht of afwezig en er zijn vervangingstransfers voorhanden: totaal kaal maken indien nodig en geheel lakken.

Is het frame overgeschilderd?

Maar zijn er goede transfers?: dan lokaal met verfafbijt behandelen, de verf moet zo veel mogelijk verwijderd, met kwast gedeeltelijk nieuwe lak opbrengen.
Zijn er zeer slechte of geen transfers en is er vervanging? -Afbijten en afhankelijk van wat er onder de afbijt tevoorschijn komt, zoals soms nog de originele lak (of zelfs transfers) in goede staat, dan alleen afbijten en oude lak bijwerken. Veel werk.
Zijn er geen transfers en komt er onder de verf slechte lak, roest, putten of ingevreten delen tevoorschijn? -Gritstralen.

Wanneer gritstralen?

Alleen wanneer er ‘niks meer verder verprutst kan worden’ aan het frame, het moet reddeloos overgespoten zijn, zware roest met putten hebben o.i.d.
Gritstralen is een paardenmiddel, maar heel effectief en zeer goed roestverwijderend, levert een ideale basis.
Spatborden, en zeker als ze geroest zijn of dunne plekken hebben zijn niet geschikt om gestraald te worden, dat gaat er dwars doorheen.
Er mag op het frame geen enkel item achterblijven zoals lagerschalen of balhoofdplaatjes, ook de lagerringen van de vork moeten eraf.
Volstrekt kaal frame aanleveren.

Hoe te stralen?

Stralen met zand of glasparels geeft mooiere resultaten, maar met zand is verboden in open atmosfeer, voor zover mij bekend. De frames zijn vaak te groot voor stralen met zand in afscherming en de methode wordt dan ook duurder.
Dus laten stralen met staalgrit dat wel in een open atmosfeer gedaan mag worden, of met glasparels.
Het resultaat met grit is zeer goed, er komt een werkelijk geheel blank frame tevoorschijn dat daarna wel onmiddelijk bewerkt moet worden.
Het oppervlak lijkt iets ruw, maar is het niet want kan met schuurpapier glad geschuurd. Daarna in de primer.

Hoe te lakken?

Hangt af van het niveau van de restauratie. Bij professioneel werk zoals het Velorama doet wordt het lakken en de voorbewerking vermoedelijk uitbesteed en het frame met professionele, bijv. 2 componentenlakken, gelakt. Voordeel: zeer professioneel en goed resultaat. Nadeel: zeer kostbaar. Bij mijn restauraties, in de kleur zwart, gebruik ik altijd Hammerite hoogglans en verwerk het met een kwast.

Waarom Hammerite?

Omdat de resultaten zeer goed zijn en de verwerking eenvoudig is maar binnen strikte regels moet gebeuren als het beste resultaat gewenst is.
Met Hammerite lakken is gebonden aan het gebruik van speciale verdunner en primer van Hammerite omdat het een speciale verf met siliconen- en glaspoedercomponenten is en met geen enkele andere lak te vergelijken.
Gebruik i.c.m andere verdunners, primer of lakken moet uitdrukkelijk worden vermeden, want dat gaat beslist niet goed.
– Voordelen Hammerite: zeer goed verwerkbaar, ook over een zekere mate van roest aan te brengen, zeer goed afsluitend en roestwerend, goede hoogglans, economisch in gebruik, een strak, glad, hard en waterafstotend oppervlak mits goed opgebracht.
– Nadelen Hammerite: niet echt goedkoop, maar prijs/kwaliteitsverhouding en verbruiks-economie is optimaal (van Ć©Ć©n potje kan een frame en alle toebehoren gelakt).
Er zijn strikte verwerkingsmethoden, met geen enkele andere lak te mengen of te combineren, er is maar een beperkte kleurkeuze. Een lange uithardingstijd van 8-10 weken, een strikt bewerkings-tijdraam van 8 uur, binnen die tijd moet het totale object bewerkt zijn.
In gedeelten lakken nadien niet meer mogelijk.
Optimale omgevingstemperatuur is 20 graden C bij verwerking.

Hoe is de bewerking van een blank frame?

Een met staalgrit gestraald frame moet zo snel mogelijk van een beschermlaag worden voorzien. De bewerking hangt af van de toe te passen lakmethode.
Bij Hammerite: het kale frame licht opschuren. Als het frame diepe roestputten heeft moeten die eerst gedicht worden met 2 componenten epoxyplamuur, zoals bij auto’s.
Plamuur aanmaken volgens gebruiksaanwijzing en glad en zuinig opbrengen met een plamuurrubber.
Nat schuren met waterproof schuurpapier middel en daarna fijn.
Drogen. Frame in de Hammerite primer zetten. Drogen, licht opschuren.
1e laag Hammerite hoogglans opbrengen, binnen 8 uur tweede laag hoogglans opbrengen.
Laten drogen en uitharden voor 8-10 weken. Als het frame slechts lichte beschadigingen heeft door roest dan kan spuitprimer worden gebruikt of 1 grondlaag Hammerite dun worden opgebracht.
Voordeel: eenvoudiger en minder tijdrovende bewerking.
Bedenk echter dat de ‘strakheid’ sterk door een gladde ondergrond wordt bepaald.

Is ook Hammerite in spuitbussen te gebruiken?

Nee. Geen goede ervaringen mee. Hammerite blijkt geen verf te zijn die geschikt is om te spuiten op fietsframes, het kan alleen voor noodgevallen worden gebruikt of voor plaatsen die niet met een kwast bereikbaar zijn zoals de binnenkant van framebuizen. Het spuiten van een frame-oppervlak met Hammerite in spuitbus vind ik geen succes.
Voordelen: vrijwel geen. Nadelen: zeer duur in het gebruik, erg oneconomische verwerking door verspilling van verf. Slechte dekking. Geen goede hoogglans. Te dunne verflaag.

Is ook autolak in spuitbussen te gebruiken?

Nee, ik heb er geen goede ervaringen mee. Wel een goedkope methode en in alle denkbare kleuren maar het gaf bij mijn pogingen een teleurstellend resultaat, en de laklaag is veel te dun voor een gebruiksvoorwerp als een fiets.
Beschadigt zeer snel. Nauwelijks roestwerend. Autolakken kunnen alleen succesvol professioneel worden toegepast, 2 componenten en met blanke deklagen etc., niet uit spuitbussen.

Is ook gewone alkyd metaalverf te gebruiken?

Nee, ook daar geen goede ervaringen mee. Deze verf is zeer kwetsbaar doordat zij een onvoldoende harde laag oplevert.

Hoe zit het met poedercoaten?

Poedercoaten kan vanwege het procede alleen op een gestraald frame plaatvinden. Het voordeel van poedercoaten is dat het absoluut de sterkste laklaag geeft.
De kosten zijn tamelijk hoog maar er is een zeer hoge duurzaamheid.
De glans houdt in sommige gevallen niet over, het is dan meer zijdeglans. Het is een lakmethode die voor ruw dagelijks gebruik de absoluut beste en een zeer stootvaste bescherming biedt zoals bij onderframes van motoren, scooters en bromfietsen.
Poedercoaten is buitengewoon tricky bij delen waar schroefdraad aanwezig is zoals op vorken of passing vereist is zoals bij vorken, bussen en bracketpotten.
Eenmaal aangebrachte poedercoating gaat er niet meer af.
Die delen dienen dus uitzonderlijk goed te worden afgeschermd.
Ook de hoge temperatuur bij het ‘bakken’ kan nadelig werken op sommige delen.

Hoe de biezen aan te brengen?

Biezen aanbrengen hangt af van het budget. Professionele bedrijven kunnen dat doen tegen tarief. Het is ook zelf te doen met een geschikte biezentrekker.
Bij het biezentrekken moet het frame bij voorkeur nog niet opgebouwd zijn, het moet het kale maar wel in de glanslak staande frame zijn.
Er zijn voor zover mij bekend twee biezentrekkers in de handel, het eenvoudige plastic type met de lijnmaat 1 mm en de professionele van Beugler met de lijnmaat 0.8mm.
Die laatste is de juiste lijndikte voor fietsen.
En ook het prettigste apparaat naar mijn inzicht, vanwege de goede hanteerbaarheid.
Nadelen biezen: het is een moeilijke bewerking. Er is ervaring, handvaardigheid (en moed) voor nodig. Biezen speelt zich voor 90% in het hoofd af.
De rest is handvaardigheid en materiaal. Correcties zijn niet goed mogelijk, het moet in Ć©Ć©n keer goed.
De gebruikte verf is dus ook geen potje goudverf van de bouwmarkt maar speciale, ‘smeerbare’, niet vloeiende en sneldrogende verf.
De biesapparaten zijn zeer duur, van E 60.- voor de plastic versie tot E 150.- voor de Beugler.
Biezen met een penseel is nog vele malen moeilijker dan met een biesapparaat, alleen kunstenaars kunnen dat zoals Aziaten of keramiekschilders.
Voordelen van biezen: er moet op een of andere manier wel gebiesd worden want het is de absolute “finishing touch” en mag niet ontbreken op een mooi gerestaureerde oldtimer.

Wat voor lak voor het witte achterspatbord?

Afhankelijk van de ouderdom, kan er op oude fietsen een wit vlak van ca. 30 cm aangebracht worden op het achterspatbord.
Mijn ervaring is het beste met radiatorlak van Histor.
Dat is een sneldrogende synthetische lak met een zeer goede hoogglans en vooral: van de juiste kleur koelkastwit.
Het grote voordeel van deze lak is dat hij kleurecht is, dat moet want de hoge temperatuur van een radiator zou de lak snel doen vergelen.
Gerestaureerde fietsen staan echter vaak in donkere schuurtjes of fietsenboxen. Dat heeft een nadelige werking op witte verf, indien normale alkydverf is gebruikt.
Als daar langere tijd geen daglicht op valt verkleurt het naar geel, kijk maar naar de binnenkant van de ingebouwde kast in uw woonkamer.
En dat is niet mooi, zo’n vergeeld spatbord.

Succes met het lakken. Groeten van Gerlof

Een kleine aan vulling.
Bij de VMC (Veteraan Motoren Club) is iemand die goede ervaring heeft met vandaalbestendige verf en met twee componenten bootlak, beide geven een uiterlijk als of het gemoffeld is en minder duur dan autolak en volgens mij brengt hij dat met de kwast aan en droogt het mooi strak op.
Bij het biezen kan een magneetstrip uit een koelkastdeur een handig zijn om je biezentrekker langs te geleiden.
Gerrit.

bron: Yahoo-group De Oude Fiets

Restauratie II

De fiets kwam uit Koedijk, een dorpje nabij Alkmaar. Gevonden via Marktplaats. Gekocht 21 april 2006 voor 150 euro.

Transportfietsrestaratie

De vorige eigenaar had een boerderij in de Beemster. Vijftien jaar geleden gekocht door verkoper om op te knappen.
Vooroorlogs. Was vroeger een doortrapper, maar achterwiel is nu het voorwiel en achter zit nu een trommelrem.

Het rek is van Roelewiel. De achterband van het type Vredestijn Transport Extra Zwaar, 28′. Het zweefzadel van Vasad en een achterlicht van Koets.
Verdere details:
Houten handvatten.
Achterop een houder voor twee melkbussen.

Toen ik bij Cito informeerde naar een metalen kettingkast en een stel nieuwe spatbordhouders, werd me dringend gemaand de fiets op te knappen. Een nieuw verfje zal wonderen doen. Maar hoe begin je aan zo iets?
Inmiddels lid geworden van de historische rijwielvereniging De Oude Fiets ben ik informatie gaan inwinnen.

Transportfietsrestaratie

Onderwerp: Nieuwe verf voor transportfiets
Datum: 26 mei 2006

Beste transportfiets-contactpersonen,

Sinds een maand ben ik de trotse eigenaar van een transportfiets (en lid van De Oude Fiets). Aangezien de fiets redelijk roestig is, ligt hij uit elkaar, om schroeven en andere kleine onderdeeltjes te vernieuwen en voor een nieuwe verflaag.
Het niet helemaal soepel draaiende voorwiel wordt nagekeken door een echte fietsenmaker, daar waag ik me niet aan.
Wel is het voorspatbord en het rek inmiddels kaalgeschuurd. Maar ik twijfel nog over de wijze van lakken. Hoe wordt dat normaliter opgepakt?
De website van De Oude Fiets zegt hier niets over. Op autofora lees ik over Fertan, epoxyprimer gevolgd door lakken. Maar dat is erg duur. Om niet te spreken van stralen en poedercoaten.
De verkoper sprak over Hammerite? Is dit goed te gebruiken? Of nog een andere methode?
En wat is de ‘transportfietskleur’ zwart? Ter illustratie heb ik een de advertentie bijgevoegd.

Ik hoop iets van jullie te horen,
Met vriendelijke groet,

Bas Groot

Het antwoord van De Oude fiets liet niet lang op zich wachten.

Goedemorgen Bas,

Het heeft even geduurd, maar daar ben ik dan, als je de kosten binnen de perken wilt houden, en een mooi resultaat wilt hebben, dan adviseer ik Hammerite.

Let wel; het moet goed voorbewerkt zijn zoals goed schuren en ontvetten.
zorg voor een goede temperatuur, en schilder een beetje snel.
Je zult merken, het schilderen met deze verf vraagt om een beetje handigheid.
Als je de tweede laag gaat aanbrengen, let op de tussentijd die in acht genomen moet worden, volgens de beschrijving op de bus.

Als je gewoon het zwart, glanzend koopt van dit merk, zit je ook met de kleur goed.

Ik heb er zelf ervaring mee, en tot volle tevredenheid, en pracht resultaat.

Kwasten reinigen met reiniger van Hammerite, kan niet met iets anders.

Heb je nog vragen, mail gerust.
Ik wens u veel succes met het ”opknapwerk”.

Zoekt u nog zeer goede banden of verlichting voor deze fiets, dan heb ik nog wel wat.
Zijn er nog vragen, of zoek je verder iets dan hoor ik het wel.

Groeten,
Kees sr.

Onderwerp: RE: Nieuwe verf voor transportfiets

Dag Bas,

Over het restaureren van fietsen zij veel verschillende meningen. Die varieren van alleen technisch in orde maken en niet overschilderen tot helemaal als nieuw terug restaureren.
Ik kies meestal voor het eerste.
Ik heb wel van verschillende mensen gehoord dat hammerite wel een goede oplossing voor transportfietsen is. Poedercoaten zou ik nooit doen. Het is duur en ziet er veel te nieuw uit.
Vrijwel alle transportfietsen waren zwart. Ik ken er maar enkele die een andere kleur hadden.
Verder is er wel een internet contactgroep van oude fietsliefhebbers. Zie http://groups.yahoo.com/group/oudefietsen/
Veel succes met het opknappen van je transportfiets, weet je trouwens ook wat voor merk het is?

Groeten van theo de kogel

Transportfietsrestaratie

En zo geschiedde. Geen Fertan maar Hammerite Hoogglans. Met bijbehorende kwast en verdunner.

Schuren schuren schuren.
Het framenummer werd langzaam zichtbaar. 13516. Vijf cijfers, helaas zeer algemeen voor die tijd.

Wat verder nodig was:

Schuurpapier (gove korrel voor oude verf/roest, fijne korrel voor eerste laag nieuwe verf).
Zadelvet.
Staalborstel voor aan boor (handig voor moeilijke hoekjes van het rek).
Lamp en dynamohouder (oud, van Cito).
Alle schroeven zijn vernieuwd (sponsor: Van der Meulen, Ceintuurbaan).
Twee binnenbanden met velglint.
Kettingspanner.
Richten frame en reviceren voorwielas door fietsenmaker Neyman, Tweede Jan Steenstraat.
Twee weken tijd. Een nieuwe broek. Af en toe onenigheid met de vrouw des huizes. Maar het rondje langs de fietsenmaker en de ijzerwinkel om het resultaat te tonen was fantastisch.

Lessons learned: Geen plastic kettingkast monteren. En een nieuwe voorband toont een stuk minder mooi vanwege de reflectiestrippen en de iets andere breedtemaat. Verder de achtervork proberen niet te buigen.

Transportfietsrestaratie

Het resultaat is te zien in een fotoserie op deze site, Bruggen in Amsterdam.

Ik heb er een jaar trots op rondgefietst. Toen zag ik opnieuw een bijzondere fiets op Marktplaats. Een stuk duurder, maar niet meer ‘merkloos’ en zeldzamer. Aangezien er maar op Ć©Ć©n fiets rondgereden kan worden, is mijn fiets verkocht, aan KesselsKramer die er een kado van maakte voor bij het afscheid van de directeur van Bavaria.

Transportfietsrestaratie