Bijzondere mohawk in Giethoorn

Online zoekende kwam ik deze transportfiets tegen. De fiets staat in het museum ’t Olde Maat Uus te Giethoorn, en was daar oorspronkelijk van de postbode. Met dank aan het museum voor deze foto’s die ik voor het artikel mocht gebruiken.

Wat direct opviel was het model “mohawk” frame. Het is niet zo’n model als dat van Eysink en Cyrus, maar eentje waarbij de onderste buis schuin omhoog loopt richting de zadelbuis. Dit is typisch voor jaren ’20 transportfietsen.

Hieronder een overzicht van de bekende transportfietsen met dit model mohawk frame:

Amstel, 1930:

Burgers, 1921, 1922 en 1925:

Burgers 1927:

De folders van 1917 en eerder, en die van 1929 tonen geen mohawk frame transportfietsen. Burgers produceert ook later nog toerfietsen met eenzelfde mohawk frame, maar alleen voor hogere modellen: https://burgers-enr.net/mohawk-overzichtjpg/. Die zijn daarom makkelijk te onderscheiden van de transportfiets modellen.

New Elswick (B-merk van Burgers) 1927:

De folder van New Elswick uit 1933 toont nog steeds hetzelfde model, maar met de beschrijving dat het rijwiel niet overeenkomt met de afbeelding en de bovenbuizen parallel lopen.

Nederlandsche Vlag Rijwielen, jaartal onbekend (mogelijk B-merk van Burgers):

Gazelle 1924:

Gazelle lijkt mohawk frames maar heel kort te hebben geproduceerd, want hij staat er niet in in de folders uit 1920 en eerder en ook niet vanaf 1925.

Het is dus vrij waarschijnlijk dat het een jaren ’20 fiets betreft. Precies hoe oud en welk merk is nog niet bekend. Het is in ieder geval het enige bekende exemplaar met zo’n model mohawk frame dat nog over is gebleven. En welk merk het ook is, het is in ieder geval dan zeker het oudste exemplaar van dat merk. Hopelijk kan er later nog eens onderzoek naar gedaan worden!

Göricke transport van E.A. Kestein, 1921/1922

Recent hadden we een voorbeeld ontdekt van een Göricke transportfiets, waarvan Kestein de importeur bleek te zijn. Daarmee werd de herkomst van de Göricke van Charles duidelijk.

Zojuist vond ik in het vakblad “De Rijwielhandel” nog mooiere afbeeldingen van eerdere Göricke transportfietsen, die door Kestein werden geimporteerd. En deze laten veel meer detail zien.

1921

De fiets nog iets uitvergroot:

1922

Op de een na laatste advertentie staat ook vermeld: “voor Holland gebouwd”. Dat vermoedde ik al, maar dit bevestigd het.

Op de eerder geposte Göricke van 1924 staat vermeld: “nieuw model” en “buitensoldering”.

Als je goed kijkt, zie je bij het model van 1921/1922 dat het om een fiets gaat met inwendige lugs, ofwel de zogenaamde onzichtbare verbindingen, zoals ook bij Klaas Baving in 1914 (zie deze grote scan voor meer detail). Wat opvalt is dat in tegenstelling tot de Baving, de Göricke nog wel een uitwendige lug heeft waar de onderste bovenbuis aan de zadelbuis is verbonden. En ook dat de Göricke een knop heeft bij het balhoofd voor vergrendeling van het stuur. Dat komt precies overeen met de “Transportfiets met onzichtbare verbindingen van Sjoerd“:

Die heeft precies dezelfde framebouw, en nog een gaatje bij het balhoofd voor de stuurvergrendeling! De stuurvergrendeling is ook heel zeldzaam bij transportfietsen, en zie je maar bij een paar vroege folders terug. Wel een duidelijk verschil (naast vele latere onderdelen, zoals de voordrager, crankstel etc.) is dat de voorvork anders lijkt dan in de advertenties van Göricke. Het framenummer van de fiets van Sjoerd is 531758. Volgens deze site, zou hij daarmee uit rond 1920 komen, indien het een Göricke zou zijn. Helaas nog geen definitieve identificatie, maar het zou toch best wel eens kunnen kloppen, en dat dit toch echt de oudste bekende transportfiets is!

Simplex 1921/1922

Uit het vakblad “De Rijwielhandel”:

1921

Close-up:

Zie dat de voordrager nog geen enkele verbinding heeft naar het stuur.

En het mooie is dat Simplex ook een advertentie plaatste van het zadel, zodat daar ook meer over bekend is. Dat blijkt een Wittkop zadel te zijn:

En Simplex plaatste ook nog een advertentie voor dit transportzadel, ook van Wittkop:

1922

Het model dat al in 1921 werd aangekondigd:

Hier beschrijft Simplex dat de eerdere modelen nog grotendeels op gewone rijwielen gebaseerd waren.

Close-up:

En nog meer Wittkop zadels: