Verder werk aan de Joka/Magneet stafiets

Het is alweer even stil hier, deels doordat ik onlangs vader ben geworden, en beheerder ben van Transportfiets.net. Samen met het forum van De Oude Fiets, en verschillende facebook groepen, blijft de blog een beetje liggen. Maar er blijft ook hier gepost worden.

De laatste tijd had ik niet zo veel tijd over, maar hier en daar toch nog wat geklust aan de stafiets. Als eerste grote klus het voorwiel aangepakt. Hier wilde de band niet goed in de hiel van de velg vallen. De velg was nogal onregelmatig aan de binnenkant, o.a. door roest. Ook aan de buitenkant was de verf eraf aan het bladderen. Dus het wiel uit elkaar gehaald. Eerst met een roterende staalborstel op de haakse slijper de velg schoon maken van roest en verf (gelijk ook een tweede velg voor mijn bakfiets erbij als ik dan toch bezig ben):

Ik was bijna klaar, en toen overleed mijn haakse slijper. Nieuwe gehaald, en de klus afgemaakt.

Vervolgens ontvetten met wasbenzine, en de eerste laag ijzermenie. Ik heb hiervoor het gewone Gamma merk gebruikt, die blijkt erg fijn te werken. Vloeit mooi uit, droogt goed. Ik gebruikte eerst Flexa, en dat was troep.

Beide velgen aan het droogrek:

Vervolgens geschuurd, stofvrij gemaakt (niet ontvet, want ik gebruikte handschoenen om geen vette vingers achter te laten) en de tweede laag menie en weer drogen.

Hier en daar vond ik een of twee uurtjes te om te werken eraan, dus stukje bij beetje was er voorruitgang. Na twee lagen menie de eerste laklaag. Het was nog te koud buiten om te spuiten, dus uit ook de eerste laag zwarte lak uit blik. Motip verf, ik ben er niet erg over te spreken, net zoals de meeste alkydhars verf uit blik. Dik, dekt matig, en wilde op sommige plekken niet goed drogen.

Bij de laatste laklaag was het weer inmiddels buiten weer warm, dus spuitbus gehaald, en de velgen gespoten. Ook gewoon weer Gamma spuitbussen. Ik ben toch eigenlijk meer fan van spuiten dan lakken. Het dekt en droogt veel beter, en je kunt meerdere lagen achter elkaar doen zonder te hoeven schuren.

Met de voorvelg van de stafiets klaar, kan het wiel weer gevlochten worden. Eerst had ik de naaf ook nog even schoongemaakt, en een behandeling owatrol gegeven (roestwerende olie):

Het merk van de naaf is Pranafa. De naaf is vernikkeld. Eerder had ik al de conussen en moeren vervangen.De moeren zijn mooie vernikkelde exemplaren. De moeren die erop zaten waren niet de goede maat. Waarschijnlijk inch maat op een metrische as of andersom, waardoor ze net te ruim waren.

Voor het vlechten van wielen zijn goede handleidingen online beschikbaar. Met een beetje puzzelen kom je er zelf ook wel, maar toch even fijn om er een handleiding bij te pakken als je het niet zo vaak doet.

De spaken en nippels gebruik ik opnieuw. Ik heb er ook nieuwe spaakplaatjes. De oude waren volledig weggeroest. Eigenlijk zijn ze niet nodig bij zo’n dikke velg, maar het staat wel netjes.

De velg is overigens 1,7kg, het zwaarste dat ik ben tegengekomen. Ter vergelijking, en nieuwe 28 x 1 3/4″ velg van hetzelfde model maar dan van aluminium weegt 500 gram (en in staal 900 gram). Aluminium is drie keer zo licht als staal, maar in deze kwaliteit ook drie keer zo zwak. Daar zou je binnen de korte keren slagen in rijden als je hem op een transportfiets monteert. Dus die velgen zijn niet voor niets zo zwaar uitgevoerd.

Begin van het vlechten doe je altijd bij het ventielgat. Daar moet de spaak vandaan wijzen. Dan krijg je geen kruis boven je ventiel, wat toegang tot je ventiel belemmert als je je band wilt oppompen.

Deze naaf had ook nog eens aparte gaten voor spaken die naar binnen en naar buiten steken. De afronding van het gat hoort te zitten aan de kant waar de spaak naar buiten komt, zodat die niet op een scherpe rand rust waar hij de bocht om gaat.

Alle spaken er stuk voor stuk in, en losjes aandraaien:

Vervolgens de spaken spannen en het wiel richten:

De volgende klus was verlichting installeren. Om te beginnen moest ik een nieuwe lamphaak maken voor aan de bagagedrager. De gaten zaten er al in de bagagedrager. Uit een stukje staalplaat heb ik de lamphaak gemaakt, naar voorbeeld zoals die op andere transportfietsen zitten:

En deze zwart gespoten (geen menie, dat hebben de originele ook niet) en gemonteerd:

Intussen had ik een leuk setje verlichting van het Nederlandse merk Fako gevonden. De verkoper was zelfs zo vriendelijk er een reserve dynamo bij te voegen:

De verlichting dateert uit de periode 1948-50, wat later dan de fiets. Meer informatie over het merk Fako is hier te vinden.

En hier zijn het wiel en de verlichting geinstalleerd. Voor de verlichting heb ik een dubbele draad gebruikt, omdat ik ervaar dat met zulke oude fietsen de geleiding door het frame vaak niet of niet goed werkt.

En ook de handvatten zitten er weer op. Zo is de fiets helemaal kompleet. Af? Nee, er is altijd nog wat te doen 🙂

Eerdere artikelen over deze fiets:

De Joka/Magneet stafiets van Jeroen

De Joka stafiets van Richard

Trapas gezocht

Gerestaureerd zadel

Belangrijk om te weten bij het restaureren van een transportfiets: oude transportfietsen hadden unieke zadels. Ze lijken oppervlakkig wel op moderne Lepper zadels, maar waren wat anders van constructie. Kenmerkend is bijvoorbeeld de dubbele strop, waarmee ze op een haakse zadelpen werden bevestigd. Verschillende veersystemen werden gebruikt, maar voornamelijk twee drukveren, of twee drukveren met twee hangveren. Het laatste werd meer toegepast op bakfietsen, maar ook wel op transportfietsen. Alle zadels van deze types hadden een vaste onderbrug. De kwaliteit van deze zadels is zeer goed, en veren breken relatief weinig.  Die oude zadels zijn in de regel nog goed te restaureren, ook al lijken het wrakken. Onderdelen als de neusveer en het zadeldek zijn vaak uitwisselbaar met modernere Lepper zadels, waardoor je zo’n oud frame weer kompleet kunt maken. Gooi die oude zadels dus niet weg! Al is het alleen maar voor reparatie onderdelen voor bestaande zadels.

Meer over transportfietszadels: http://www.transportfiets.net/tag/zadelarchief/

Gazelle uit 1955 van Henk

Deze transportfiets heb ik gekocht in het mooie Losser. Hij heeft dienst gedaan bij een kruidenier in Almelo.

Er zaten vele lagen oude verf op. Jammer, maar het moest verwijderd worden, wat nog best een hele klus is. Eerst kaal schuren en ontvetten. Met de kwast algrond primer er op. Primer van de sikkens, de gewone, en niet de extra primer. Die is te vettig. Aflakken met Rubbol Finura satin. Dit is een lak die lekker hard word. Alles 2 of 3 maanden hard laten worden. Ander zadel erop. Ketting soepel gemaakt. En nu in de lente genieten in het mooie Twente.

Nog wat aanvullende info in de achteras staat Fs en 55. Framenummer is 1064078 dus bouwjaar 1955

Voor restauratie:

Na restauratie:

mv gr Henk

Bakfiets van Johan

Geachte,

Ik heb onlangs een bakkersbakfiets op de kop getikt. Na wat speurwerk denk ik dat het een fiets (onderstel) van Union is rond 1936. De opbouw zal niet uit die tijd stammen en is volgens mij ooit eens vervangen. Onderstel bakfiets in goede staat. Je kan er op fietsen.

De banden staan leeg, buitenbanden hebben haarscheurtjes. Weet nog niet wat ik er precies mee zal gaan doen, wil eerst wat meer informatie. Is restaureren een optie, heb zelf weinig tijd.

Optie te koop aanbieden? Wat is dan de waarde voor de verkoop zoals die nu is. Zijn er liefhebbers voor?

Bijgesloten wat foto’s van de bakkersbakfiets.

Met vriendelijke groet,

Johan Oortwijn

Union uit 1958 van Jonathan

Mijn Union transportfiets van 1958 is, praktisch, klaar. Enkel nog de verlichting aansluiten, maar dat is een werk voor als het niet zo koud meer is in mijn werkhuis. De fiets was een schuurvonst van Chiel en stond in Amsterdam. Dat is een redelijk afstand als Belg zonder auto, maar toen mijn vrouw aangaf dat een weekendje A’dam wat haar betreft best wel kon, dan toch maar een passend bod gedaan. En jawel, Chiel had op zondagochtend tijd zodat ik eens aan deze fiets kon komen snuffelen. Dus op zondagochtend de tram en bus naar het noorden gepakt en na een korte inspectie met mijn ‘nieuwe’ fiets naar het centrum. Gelukkig had Chiel een nieuwe achterband erop gelegd.

Toen mijn vrouw de fiets zag twijfelde ze even aan mijn mentale gezondheid, wat een oud en vreselijk verroest ding! De fiets had duidelijk in een schuur gestaan waar de voorkant van de fiets nat werd, want deze was duidelijk veel sterker aangetast dan de voorzijde.

Tijdens het werken aan de fiets is er mij hoe langer hoe meer het gevoel bekropen dat deze fiets aan de ene kant nooit veel gebruikt is, maar aan de andere kant is er ook nooit voor gezorgd. Wil het nu net dat dit een interessante en super originele fiets oplevert. Net de fiets uit de prijscourant!


Alles was nog origineel zoals het in 1958 in elkaar gestoken was, ik zou zelfs denken dat de zeer  zwaar versleten ketting nog de originele was. Deze lag nog net op de tandwielen, maar als je even aanzette sloeg deze door. Verder leest de fiets als een boek, overal vindt je logo’s.
Er zat zoveel jaren oude prut rond de naven dat het chroom bijna niet heeft afgezien. Deze blinken nu weer lekker.

Wat is er uiteindelijk vervangen:
• NOS 3/16” x 1/2” 20t tandwiel
• 3/16” ketting
• voorste zadelveer vervangen
• alle assen en balhoofd uit elkaar geweest en nieuwe kogels en vet erin
• trapas conen laten bijslijpen op mijn school.
• Banden vervangen door Vredestein Retro 622-47
• nieuwe houten handvatten
• conussen voornaaf vervangen
• torpedo onderhouden en kleine cone vervangen door NOS exemplaar
• NOS pedalen, de oude heb ik nog steeds niet uit elkaar gekregen, ondanks zeer veel WD40.

Eigenlijk is het allemaal ontzettend vlot gegaan, maar er was 1 angel die ik niet had verwacht. Het boutje waar het achterlicht mee vastzat was doorgedraaid. Nu heb ik een zeer goede ijzerwinkel bij
mijn in de buurt, dus ik mijn mijn stukgegaan vijsje naar daar. Bleek dit engelse draad te zijn en van en lengte die niet meer bestaat…. Even vloeken, maar gelukkig bracht Ebay verlossing! Union gaat deze achterlichten dus ook niet zelf gemaakt hebben.

Het zadel heb ik nu verkeerd om gemonteerd om er zo met mijn lange benen op te passen. De fiets rijdt nu echt zalig, helemaal anders dan dat mijn andere fietsen rijden. Je zit veel sterker op het achterwiel, wat zeer comfortabel is. Hij is ook bij 8kg lichter dan mijn dagelijkse transportfiets.
Al bij al een erg leuk project, maar na in enkele maanden een bakfiets en een transportfiets terug tot leven te brengen ben ik wel even ‘uitgerestaureerd’ , blij dat ik er nu gewoon mee kan fietsen!